Gegarandeerd 
PrEP en PEP zijn allebei medicijnen tegen hiv, maar ze werken op een totaal ander moment: het ene neem je vóór risicovol contact, het andere erna. Deze gids legt uit wanneer je welke optie nodig hebt en hoe je in 2026 snel en anoniem aan de juiste behandeling komt.
- PrEP beschermt vooraf tegen hiv bij structureel risico en kost 199 euro per behandeling bij IkWilVanMijnSoaAf.
- PEP is een noodkuur die binnen 72 uur na risicocontact moet starten, hoe eerder hoe effectiever.
- Bij hiv preventie met prep en pep geldt: PrEP is vast beleid, PEP is een eenmalig noodplan, nooit een vervanging van elkaar.
- Een hiv test vooraf is verplicht voor PrEP en wordt na een PEP-kuur altijd geadviseerd ter controle.
Waarom dit ertoe doet
Hiv preventie draait tegenwoordig niet meer alleen om condooms. Sinds PrEP breed beschikbaar is, kun je het risico op een hiv-infectie met dagelijks of gericht gebruik sterk verkleinen. PEP is de vangnetoptie voor het moment dat er al iets is misgegaan: een gescheurd condoom, seks zonder bescherming, een naaldprik.
Het probleem is dat veel mensen PrEP en PEP door elkaar halen of te laat schakelen. PEP werkt alleen als je binnen 72 uur start, en de kans op succes daalt met elk uur dat verstrijkt. Wie dat niet weet, verliest kostbare tijd op het moment dat het er echt toe doet.
Wat heb je nodig
- Een duidelijk beeld van je risicomoment: eenmalig incident of structureel risico
- Een recente hiv test, want zowel PrEP als PEP starten nooit blind
- Toegang tot een arts of platform dat dezelfde dag nog een recept of consult regelt
- Een geldig legitimatiebewijs voor de bestelling en het consult
- 72 uur speelruimte als het om PEP gaat, minder is beter
- Geduld voor de volledige kuurduur, ook als je je meteen beter voelt
De stappen
1. Bepaal je risicomoment
Het eerste wat je doet is het risico zelf inschatten: gaat het om een eenmalig incident van de afgelopen dagen, of om een terugkerend patroon van onbeschermde seks? Deze keuze bepaalt meteen of je richting PrEP of PEP kijkt. Een veelgemaakte fout is te lang twijfelen terwijl de klok bij een acuut risico al loopt.
2. Kies PrEP bij structureel risico
Heb je regelmatig wisselende partners of een partner met hiv, dan is PrEP de logische stap. Je neemt het dagelijks of rondom seksueel contact, afhankelijk van het schema dat een arts met je afspreekt. De PrEP-behandeling kost 199 euro en wordt via IkWilVanMijnSoaAf in 2026 zonder wachtlijst geregeld.
3. Laat een hiv test doen voordat je start
Voordat PrEP wordt voorgeschreven, moet vaststaan dat je nog geen hiv hebt. Startenn met PrEP terwijl je al besmet bent, kan resistentie tegen de medicatie in de hand werken. Een hiv-test kost 49 euro en de uitslag komt snel binnen, zodat je zonder onnodig oponthoud kunt beginnen.
4. Start PrEP volgens het juiste schema
Je arts bepaalt of je dagelijks gebruik of gebruik rond het moment van seks het beste bij je past. Sla geen dagen over in de opbouwfase, want bescherming bouwt zich pas op na een aantal dagen consistent gebruik. Het resultaat: bij correct gebruik daalt het risico op een hiv-infectie sterk.
5. Herken wanneer je PEP nodig hebt
Heb je onbeschermde seks gehad, is een condoom gescheurd, of is er een ander risicomoment geweest zonder dat je PrEP gebruikte? Dan is PrEP te laat en is PEP de enige optie. Dit is een noodmedicatie, geen dagelijkse gewoonte.
6. Start PEP binnen 72 uur
Dit is de belangrijkste stap in het hele proces. De PEP-behandeling moet uiterlijk 72 uur na het risicomoment beginnen en werkt beter naarmate je eerder start. Wacht dus niet tot morgen als je vandaag al kunt beginnen; elk uur telt.
7. Maak de volledige PEP-kuur af
Een PEP-kuur duurt typisch enkele weken en moet je helemaal afmaken, ook als je geen klachten voelt. Vroegtijdig stoppen ondermijnt het hele doel van de behandeling. De kuur kost 789 euro en dat bedrag weegt niet op tegen het risico van een onvolledige behandeling.
8. Herhaal de hiv test na afloop
Na het afronden van PEP volgt een controletest om te bevestigen dat de behandeling is aangeslagen. Sla deze stap niet over, ook al voel je je prima. Alleen een test geeft echte zekerheid, geen gevoel.
Troubleshooting
- Je hebt bijwerkingen van PrEP, zoals misselijkheid: dit is vaak tijdelijk in de eerste weken en verdwijnt meestal vanzelf; blijf de medicatie wel gewoon nemen tenzij een arts anders adviseert.
- Je bent een pil vergeten bij dagelijks PrEP-gebruik: neem hem alsnog zodra je het je herinnert, sla nooit twee doses over om in te halen.
- Het risicomoment is al langer dan 72 uur geleden: PEP heeft dan geen zin meer; plan in plaats daarvan een hiv-test en overweeg PrEP als het risico blijft bestaan.
- Je twijfelt of je risico wel serieus genoeg is voor PEP: bij twijfel is starten binnen het tijdvenster altijd veiliger dan afwachten, de kuur kun je later alsnog stopzetten in overleg.
- Je bent de controletest na PEP vergeten: plan deze alsnog in, ook weken later geeft de test nog bruikbare informatie.
- Je gebruikt andere medicatie naast PrEP of PEP: meld dit altijd bij het consult, sommige combinaties vragen om aanpassing van de dosering.
Tools en hulpmiddelen
- PrEP-behandeling voor structureel risico, geregeld via PrEP-behandeling
- PEP-behandeling als noodmedicatie na risicovol contact, zie PEP-behandeling
- Een hiv test vooraf of achteraf ter bevestiging, via hiv test
- Achtergrondinformatie over de werking van noodmedicatie in PEP medicatie: hoe werkt het tegen hiv
Wat je hierna doet
Als PrEP je vaste keuze wordt, is het slim om je in te lezen over wat je de eerste weken kunt verwachten aan bijwerkingen, zodat je niet schrikt als je lichaam even moet wennen. Lees daarvoor de uitgebreide uitleg in PrEP bijwerkingen: wat je kunt verwachten.
FAQ
Wat is het verschil tussen PrEP en PEP?
PrEP neem je vooraf ter voorkoming van hiv bij structureel risico, PEP neem je na een risicovol contact als noodmedicatie binnen 72 uur. Ze zijn niet uitwisselbaar en dienen elk een ander doel in hiv preventie.
Hoe snel moet ik met PEP starten?
PEP moet uiterlijk binnen 72 uur na het risicomoment starten, en hoe eerder je begint hoe beter de werking. Wacht dus niet af tot klachten optreden, want die komen vaak pas veel later of helemaal niet.
Kan ik PrEP gebruiken zonder eerst een hiv-test te doen?
Nee, een hiv-test vooraf is verplicht omdat PrEP bij een bestaande hiv-infectie tot resistentie kan leiden. De test kost 49 euro en de uitslag is snel bekend.
Wat kost een PrEP-behandeling in 2026?
Een PrEP-behandeling bij IkWilVanMijnSoaAf kost 199 euro in 2026. Dit bedrag dekt het consult en de voorgeschreven medicatie voor de opstartperiode.
Wat kost een PEP-kuur?
Een volledige PEP-kuur kost 789 euro. Dat is meer dan PrEP omdat het om een spoedbehandeling gaat die zo snel mogelijk moet worden opgestart en volledig afgemaakt.
Is PrEP beter dan condooms?
PrEP beschermt specifiek tegen hiv en niet tegen andere soa's, terwijl condooms breder beschermen maar bij verkeerd gebruik kunnen falen. De twee vullen elkaar aan in plaats van elkaar te vervangen.
Moet ik na een PEP-kuur opnieuw testen?
Ja, na afloop van de PEP-kuur volgt altijd een controletest om te bevestigen dat de behandeling is aangeslagen. Sla deze stap niet over, ook als je je goed voelt.
Kan ik PrEP en PEP tegelijk gebruiken?
Nee, als je al op PrEP zit en toch een acuut risicomoment meemaakt, overleg dan met een arts over aanpassing van je schema in plaats van PEP toe te voegen. De twee kuren zijn niet bedoeld om te combineren.
Nog even dit
Het grootste misverstand rond hiv preventie is dat mensen denken dat PEP een soort ochtend-na-pil is die je achteraf altijd nog kunt halen. Dat klopt niet: na 72 uur heeft de kuur geen zin meer, en de effectiviteit daalt al vanaf het eerste uur na het risicomoment. Wie structureel risico loopt, is met PrEP altijd beter af dan met de gedachte dat PEP wel als back-up dient.
