HPV-preventie bij mannen: waarom bescherming net zo belangrijk is
Bij HPV (humaan papillomavirus) denken veel mensen automatisch aan vrouwen, vooral vanwege het verband met baarmoederhalskanker. Toch is HPV ook voor mannen een belangrijk gezondheidsrisico. Mannen kunnen besmet raken, klachten ontwikkelen en het virus onbewust doorgeven aan hun partner(s).
Omdat een HPV-infectie vaak geen symptomen geeft, blijft het virus regelmatig onopgemerkt. Juist daarom is preventie bij mannen essentieel.
Wat is HPV?
HPV is een verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende typen virussen. Een groot deel daarvan is onschuldig, maar sommige typen kunnen gezondheidsproblemen veroorzaken.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen:
• laag-risico HPV, dat vooral genitale wratten veroorzaakt
• hoog-risico HPV, dat kan leiden tot kanker
Hoog-risico HPV wordt in verband gebracht met peniskanker, anuskanker en kanker in de mond- en keelholte. Het virus wordt overgedragen via intiem huid-op-huidcontact, meestal tijdens seks.

Waarom is HPV-preventie ook voor mannen belangrijk?
HPV kan bij mannen zelf klachten en ziektes veroorzaken. Genitale wratten zijn vaak onschuldig, maar kunnen hardnekkig en vervelend zijn. Daarnaast zijn er ernstige, zij het zeldzame, gevolgen zoals kanker.
Ook zonder klachten kunnen mannen HPV doorgeven. Zo spelen zij een belangrijke rol in de verspreiding van het virus. Door preventieve maatregelen te nemen beschermen mannen niet alleen zichzelf, maar ook hun partner(s).
HPV-vaccinatie voor mannen
Vaccinatie is de meest effectieve manier om HPV-infecties te voorkomen. Tegenwoordig worden ook jongens via het Rijksvaccinatieprogramma uitgenodigd voor de HPV-vaccinatie.
De voordelen van vaccinatie bij mannen zijn:
• bescherming tegen HPV-gerelateerde kankersoorten
• minder kans op genitale wratten
• vermindering van de verspreiding van het virus
Jongens die vóór hun 15e worden gevaccineerd hebben meestal voldoende aan twee prikken. Vanaf 15 jaar zijn drie prikken nodig. Ook volwassen mannen kunnen zich laten vaccineren. Zelfs als je al seksueel actief bent geweest, biedt vaccinatie nog bescherming tegen HPV-typen waarmee je nog niet in aanraking bent gekomen.
Condoomgebruik en HPV
Condooms verkleinen de kans op HPV-besmetting, maar bieden geen volledige bescherming. HPV kan namelijk ook worden overgedragen via huid-op-huidcontact buiten het gebied dat een condoom bedekt.
Toch blijft condoomgebruik belangrijk, omdat het:
• het risico op HPV verlaagt
• goed beschermt tegen andere soa’s zoals chlamydia, gonorroe en hiv
Condooms zijn dus een waardevolle aanvulling op andere preventieve maatregelen.

Alert zijn op signalen en klachten
Voor mannen bestaat geen standaard bevolkingsonderzoek voor HPV. Daarom is het belangrijk zelf alert te zijn op mogelijke signalen.
Let bijvoorbeeld op:
• wratjes of plekjes op of rond de geslachtsdelen
• pijn, jeuk of bloed bij de anus
• langdurige keelpijn of slikklachten
Bij twijfel is het verstandig contact op te nemen met een huisarts of soa-kliniek.
Weerstand en leefstijl
Bij de meeste mensen ruimt het lichaam HPV vanzelf op binnen één tot twee jaar. Een goede weerstand helpt daarbij.
Mannen kunnen hun immuunsysteem ondersteunen door:
• niet te roken
• gezond en gevarieerd te eten
• voldoende te bewegen
• genoeg te slapen
• stress en overmatig alcoholgebruik te beperken
Een gezonde leefstijl verkleint de kans dat een HPV-infectie blijft bestaan.