Gegarandeerd 
HPV-vaccinatie als preventiemiddel: wat je moet weten
Het humaan papillomavirus (HPV) is een van de meest voorkomende virussen ter wereld. Vrijwel iedereen komt er in de loop van zijn of haar leven mee in aanraking. In de meeste gevallen ruimt het lichaam het virus vanzelf op, zonder dat je daar iets van merkt. Toch kunnen sommige typen HPV op de langere termijn leiden tot gezondheidsproblemen, zoals genitale wratten of verschillende vormen van kanker.
HPV-vaccinatie is een krachtig preventiemiddel om deze risico’s aanzienlijk te verkleinen. Door je te laten vaccineren bescherm je jezelf tegen de meest schadelijke varianten van het virus.
Wat is HPV?
HPV is een verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende virustypen. Deze worden grofweg onderverdeeld in laag-risico en hoog-risico typen.
Laag-risico typen veroorzaken voornamelijk genitale wratten. Deze zijn meestal onschuldig, maar kunnen wel hinderlijk en besmettelijk zijn.
Hoog-risico typen kunnen cellen veranderen en op termijn leiden tot ernstige aandoeningen, zoals baarmoederhalskanker, anuskanker, peniskanker en keelkanker.
HPV wordt vooral overgedragen via seksueel contact. Omdat een infectie vaak geen klachten geeft, weten veel mensen niet dat zij besmet zijn en kunnen zij het virus onbewust doorgeven.
Hoe werkt HPV-vaccinatie?
Het HPV-vaccin bevat geen levend virus. In plaats daarvan bevat het onschadelijke deeltjes die lijken op het virus. Deze stimuleren het afweersysteem om antistoffen aan te maken.
Wanneer je later in contact komt met HPV, herkent je lichaam het virus direct en kan het snel reageren. Hierdoor wordt voorkomen dat het virus zich in het lichaam nestelt en schade veroorzaakt.
Belangrijk om te weten is dat HPV-vaccinatie preventief werkt. Het beschermt tegen toekomstige besmettingen, maar geneest geen bestaande HPV-infectie.
Vaccinatieschema’s
In Nederland wordt voornamelijk het vaccin Gardasil 9 gebruikt. Dit vaccin beschermt tegen negen verschillende HPV-typen, waaronder de meest voorkomende hoog-risico varianten.
Bij jongeren tot 15 jaar bestaat het schema uit twee vaccinaties, met minimaal vijf maanden tussenruimte. Bij deze leeftijdsgroep reageert het immuunsysteem extra sterk, waardoor twee prikken voldoende zijn.
Vanaf 15 jaar en bij volwassenen bestaat het schema uit drie vaccinaties, verspreid over zes maanden. Dit zorgt voor een optimale en langdurige bescherming.
Effectiviteit van het HPV-vaccin
De effectiviteit van HPV-vaccinatie is uitgebreid onderzocht en zeer hoog. Het vaccin beschermt in grote mate tegen de HPV-typen die verantwoordelijk zijn voor het merendeel van de HPV-gerelateerde kankers.
In landen waar al langere tijd grootschalig wordt gevaccineerd, is een sterke daling te zien in het aantal gevallen van baarmoederhalskanker en genitale wratten. Dit laat zien dat vaccinatie niet alleen individueel effect heeft, maar ook bijdraagt aan volksgezondheid op lange termijn.
De bescherming is het grootst wanneer vaccinatie plaatsvindt vóór het eerste seksuele contact, maar ook later kan het vaccin nog waardevol zijn.
Voor wie is HPV-vaccinatie zinvol?
In Nederland ontvangen zowel meisjes als jongens vanaf tien jaar een uitnodiging voor HPV-vaccinatie via het Rijksvaccinatieprogramma. Hiermee wordt vroegtijdige bescherming geboden, nog voordat er risico op besmetting is.
Ook jongvolwassenen die niet eerder gevaccineerd zijn, kunnen zich alsnog laten vaccineren. Tot ongeveer 26 jaar is de bescherming vaak nog zeer effectief, omdat de meeste mensen nog niet met alle HPV-typen in aanraking zijn geweest.
Voor volwassenen boven de 26 jaar kan vaccinatie eveneens zinvol zijn. Hoewel de bescherming minder volledig kan zijn, biedt het vaccin nog steeds bescherming tegen typen waarmee je mogelijk nog geen contact hebt gehad.
Waarom vaccinatie ook belangrijk is voor jongens
HPV wordt vaak geassocieerd met baarmoederhalskanker, maar het virus treft ook mannen. HPV kan bij mannen leiden tot peniskanker, anuskanker en keelkanker. Daarnaast kunnen mannen het virus doorgeven aan hun partners.
Door zowel jongens als meisjes te vaccineren, wordt niet alleen individuele bescherming vergroot, maar ook de verspreiding van HPV in de samenleving verminderd.
