Gegarandeerd 
Shigella is van oorsprong een darmbacterie die diarree veroorzaakt, maar bij seksueel contact - vooral oraal-anaal contact - gedraagt hij zich als een soa. Besmetting via seks komt vooral voor bij mannen die seks hebben met mannen (MSM) en zorgt voor waterige diarree, buikkrampen en soms koorts binnen 1 tot 3 dagen na blootstelling.
- Shigella soa verspreidt zich vooral via oraal-anaal contact (rimmen), niet via zoenen of de lucht.
- Klachten beginnen meestal binnen 1 tot 3 dagen na besmetting: waterige diarree, buikpijn en soms koorts.
- MSM lopen een hoger risico, zeker bij groepsseks of chemsex; condooms en handen wassen na anaal contact verkleinen de kans.
- Een standaard soa-test screent niet automatisch op Shigella - daarvoor is vaak een aparte ontlastingstest nodig.
- Onbehandeld verdwijnt Shigella meestal vanzelf binnen 5 tot 7 dagen, maar aanhoudende diarree vraagt om een arts.
Waarom dit onderwerp aandacht verdient
GGD's zien de laatste jaren een toename van Shigella-infecties die via seks worden opgelopen, vooral in stedelijke MSM-netwerken. Dat is geen toeval: de bacterie verspreidt zich makkelijk bij nauw lichamelijk contact zonder dat iemand het doorheeft, omdat de klachten op een gewone buikgriep lijken.
Op Ikwilvanmijnsoaaf krijg je uitleg zonder omhaal: wat Shigella als soa precies is, hoe de bacterie overspringt van de ene op de andere partner, en wanneer een test verstandig is. In 2026 wordt deze infectie nog te vaak over het hoofd gezien, terwijl herkenning simpel is zodra je weet waarnaar je moet kijken.
Hoe verspreidt Shigella zich als soa?
Shigella verspreidt zich via de fecaal-orale route: bacteriën uit ontlasting komen in de mond van een ander terecht. Bij seks gebeurt dat het snelst via oraal-anaal contact, ook wel rimmen genoemd, en via vingers of sekspeeltjes die van anus naar mond gaan zonder tussentijds wassen.
| Route | Risico op Shigella-overdracht |
|---|---|
| Oraal-anaal contact (rimmen) | Hoog |
| Vingers/handen anaal naar mond | Hoog |
| Gedeelde sekspeeltjes zonder reiniging | Hoog |
| Vaginale penetratie met condoom | Laag |
| Zoenen zonder fecaal contact | Verwaarloosbaar |
De bacterie heeft geen intact slijmvlies of wondje nodig om binnen te komen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld hiv. Een minimale hoeveelheid bacteriën is al genoeg, wat verklaart waarom Shigella soa-uitbraken zich zo snel door een netwerk kunnen verspreiden.
Wat Shigella soa onderscheidt van een gewone voedselinfectie
Buiten seksueel contact loop je Shigella meestal op via besmet voedsel of water, vaak tijdens reizen. Bij overdracht via seks is de bron altijd een andere persoon, en de kans op herhaalde blootstelling binnen een vaste of losse relatie is een stuk groter dan bij een eenmalige voedselinfectie.
Waarom de verspreiding van Shigella per situatie verschilt
Niet iedereen die aan een risicovolle situatie blootstaat, loopt Shigella op, en niet iedere infectie verspreidt zich even snel. Een paar factoren bepalen hoe groot het risico in de praktijk is:
- Aantal seksuele partners - meer partners betekent meer kans op blootstelling aan de bacterie.
- Groepsseks en chemsex-settings - langere sessies met meerdere partners verhogen het risico op fecaal-oraal contact aanzienlijk.
- Hygiëne na anaal contact - handen en sekspeeltjes wassen tussen anaal en oraal contact onderbreekt de overdracht direct.
- Gelijktijdige andere soa's - een ontstoken slijmvlies door bijvoorbeeld gonorroe maakt de darmwand kwetsbaarder.
- Gebruik van barrièremiddelen - een lekdoekje of condoom bij oraal-anaal contact verlaagt het risico merkbaar.
- Drukte in sauna's of sekslocaties - meer contactmomenten per bezoek vergroten de kans op blootstelling.
Meer over veilig vrijgezel blijven zonder de lol te verpesten lees je in het artikel over orale soa-overdracht, waar Shigella één van de besproken bacteriën is.
Shigella herkennen: de klachten op een rij
De meeste mensen met Shigella soa krijgen binnen 1 tot 3 dagen na blootstelling waterige tot bloederige diarree, buikkrampen en soms koorts. Sommige mensen merken pas na 7 dagen iets, wat het lastig maakt om de infectie direct aan een specifiek contact te koppelen.
Zonder behandeling gaat een Shigella-infectie bij de meeste gezonde mensen vanzelf over binnen 5 tot 7 dagen. Bij aanhoudende diarree, bloed bij de ontlasting of uitdroging is een bezoek aan de huisarts of GGD nodig, zeker als de klachten na een week niet minder worden.
“Shigella voelt als een buikgriep, maar gedraagt zich als een soa zodra oraal-anaal contact in het spel is.”
Testen op Shigella: wat een standaard soa-test wel en niet dekt
Een reguliere soa-test richt zich op infecties als chlamydia, gonorroe en syfilis via urine, bloed of een swab. Shigella wordt daarin meestal niet automatisch meegenomen, omdat de bacterie via een ontlastingsonderzoek wordt vastgesteld en niet via een standaard soa-panel.
De SOA Sneltest Amsterdam Basic is bedoeld voor Chlamydia en Gonorroe en geeft snel duidelijkheid over die twee meest voorkomende infecties. Heb je aanhoudende buikklachten na risicovol contact, meld dat er dan apart bij, zodat gericht op Shigella kan worden getest.
Kun je Shigella oraal oplopen?
Ja, Shigella loop je vooral oraal op via contact met ontlasting, meestal tijdens rimmen of via vingers en sekspeeltjes die van anaal naar oraal gaan zonder reiniging. Zoenen zonder fecaal contact geeft nauwelijks risico, maar bij twijfel over wat er precies gebeurd is, is een gesprek met de GGD of een test verstandig.
Is Shigella soa hetzelfde als een buikgriep?
Nee, Shigella is een bacteriële infectie met een duidelijke oorzaak, terwijl een buikgriep vaak door een virus komt en niet via seksueel contact wordt doorgegeven. Het verschil is voor de patiënt lastig te voelen omdat beide waterige diarree en buikpijn geven, maar de behandeling en het besmettingsrisico voor partners zijn wel degelijk anders.
Hoe weet je of buikpijn door Shigella of een andere soa komt?
Buikpijn na risicovol contact kan door Shigella komen, maar ook door bijvoorbeeld een bekkenontsteking of een andere darminfectie, dus het klachtenpatroon alleen geeft geen zekerheid. Het artikel over buikpijn en soa zet de meest voorkomende oorzaken naast elkaar zodat je weet wanneer testen zinvol is.
FAQ
Wat is Shigella als soa precies?
Shigella als soa is een bacteriële darminfectie die via oraal-anaal seksueel contact wordt overgedragen in plaats van via besmet voedsel. De klachten - waterige diarree, buikkrampen en soms koorts - beginnen meestal binnen 1 tot 3 dagen.
Hoe lang duurt een Shigella-infectie?
Een Shigella-infectie duurt zonder behandeling meestal 5 tot 7 dagen. Bij aanhoudende of bloederige diarree na een week is een arts nodig om verergering te voorkomen.
Kun je Shigella krijgen zonder seks?
Ja, Shigella loop je ook op via besmet voedsel of water, vaak tijdens reizen naar gebieden met slechte sanitaire voorzieningen. Via seks is de bron altijd een andere persoon en is fecaal-oraal contact de directe oorzaak.
Is Shigella soa besmettelijker dan chlamydia?
Shigella heeft al een minimale hoeveelheid bacteriën nodig om iemand te besmetten, wat de verspreiding bij groepsseks sneller kan laten gaan dan bij chlamydia. Beide infecties vragen om condoomgebruik en op tijd testen om verdere verspreiding te stoppen.
Wordt Shigella meegenomen in een standaard soa-test?
Nee, een standaard soa-test richt zich op infecties als chlamydia en gonorroe en neemt Shigella niet automatisch mee. Bij aanhoudende buikklachten na risicovol contact is een apart ontlastingsonderzoek nodig.
Hoe voorkom je Shigella bij oraal-anaal contact?
Een lekdoekje bij rimmen en handen wassen tussen anaal en oraal contact verlagen het risico op Shigella aanzienlijk. Gedeelde sekspeeltjes reinigen tussen gebruik door verschillende partners hoort daar ook bij.
Loopt iedereen evenveel risico op Shigella als soa?
Nee, MSM en mensen met meerdere partners of groepsseks lopen een hoger risico dan mensen met minder wisselende contacten. Hygiëne na anaal contact en barrièremiddelen maken het grootste verschil in de praktijk.
Moet ik mijn partner inlichten bij Shigella?
Ja, Shigella is overdraagbaar via nauw lichamelijk contact, dus recente partners lopen risico zonder het te weten. Vroeg inlichten geeft hen de kans om klachten te herkennen of preventief te testen.
Eén ding om te onthouden
Shigella wordt in 2026 nog vaak verward met een gewone maagdarminfectie, terwijl de bacterie bij oraal-anaal contact zich net zo snel verspreidt als een klassieke soa. Wie klachten koppelt aan reizen of eten alleen, mist het seksuele overdrachtsmoment - en dat is precies waarom deze infectie langer onopgemerkt blijft dan chlamydia of gonorroe.