Gegarandeerd 
Welke klachten horen bij baarmoederhalskanker door HPV?
Het eerlijke antwoord op deze vraag is ongemakkelijk: in een vroeg stadium zijn er meestal helemaal geen klachten. Juist daarom bestaat het bevolkingsonderzoek. Wachten tot je iets voelt, betekent in de praktijk vaak dat er al meer aan de hand is dan nodig was geweest.
Hieronder lees je welke klachten er kunnen optreden, waarom ze pas laat komen en wat je kunt doen om er op tijd bij te zijn.
Heb je klachten? Wacht niet
Onverklaard bloedverlies, bloedverlies na het vrijen of na de overgang, of afscheiding die anders is dan je gewend bent: laat dat altijd beoordelen door je huisarts. Wacht niet op een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek.
Dat betekent niet dat er iets ernstigs is. In verreweg de meeste gevallen is er een onschuldige verklaring. Maar dat weet je pas als iemand ernaar heeft gekeken.
Waarom je in het begin niets merkt
HPV is een veelvoorkomend virus dat via seksueel contact wordt overgedragen, ook zonder penetratie. De meeste mensen krijgen het ooit, en in verreweg de meeste gevallen ruimt het lichaam het virus binnen een paar jaar zelf op. Je hebt er dan niets van gemerkt.
Bij een klein deel blijft een hoogrisicotype van HPV aanwezig. Dat virus kan langzaam veranderingen veroorzaken in de cellen van de baarmoederhals. Die veranderde cellen doen geen pijn, geven geen bloedverlies en zijn van buitenaf niet te zien. Ze zijn alleen te vinden door ernaar te kijken in een laboratorium.
Van een blijvende infectie tot baarmoederhalskanker duurt het meestal tien tot vijftien jaar. Dat is een lange periode waarin je niets voelt, maar waarin een voorstadium wel al opspoorbaar en goed behandelbaar is. Dat is precies het gat dat het bevolkingsonderzoek dicht.
Klachten die kunnen optreden
Als er klachten komen, wijzen die er meestal op dat er al langer iets speelt. De signalen waar het meestal om gaat:
- Bloedverlies tussen je menstruaties door of op momenten waarop je dat niet verwacht.
- Bloedverlies na het vrijen.
- Bloedverlies na de overgang. Dit hoort er nooit bij en is altijd een reden om naar de huisarts te gaan.
- Afscheiding die verandert: meer dan normaal, waterig, bruinig of onaangenaam ruikend.
- Pijn bij het vrijen of een aanhoudend zeurend gevoel onder in de buik.
- In een later stadium: pijn in de rug of het bekken, plasklachten, een gezwollen been, of onbedoeld gewichtsverlies.
Deze klachten komen ook voor bij aandoeningen die veel vaker voorkomen en veel onschuldiger zijn: anticonceptie die nog moet inregelen, een poliep, een soa als chlamydia, of een kwetsbaar plekje op de baarmoedermond. Ze zijn dus geen bewijs, wel een reden om het te laten nakijken.
HPV en soa's: hoe zit dat precies?
HPV is een soa, maar hij gedraagt zich anders dan de soa's waar je normaal op test. Chlamydia en gonorroe zijn bacteriën die je kunt opsporen en met antibiotica kunt behandelen. HPV is een virus waar geen behandeling voor bestaat: je lichaam ruimt het meestal zelf op, en wat behandeld wordt zijn de celveranderingen die het virus soms achterlaat.
Dat verklaart ook waarom HPV niet standaard in een soa-test zit. Een gewone soa-check kijkt naar chlamydia, gonorroe, syfilis, hiv en soms hepatitis B en trichomonas. HPV wordt daarin niet meegenomen, want een positieve uitslag zou je nauwelijks verder helpen: er valt op dat moment niets aan te doen, en bij de meeste mensen verdwijnt het vanzelf.
Nog iets dat vaak wordt vergeten: ook mannen kunnen HPV krijgen en doorgeven, meestal zonder er iets van te merken. Er bestaat voor hen geen bevolkingsonderzoek, wat de vaccinatie en het gebruik van condooms extra relevant maakt.
Wil je specifiek weten of je een hoogrisicotype HPV bij je draagt, dan is daar een aparte test voor. Houd daarbij in gedachten wat zo'n uitslag wel en niet zegt: hij vertelt of het virus aanwezig is, niet of er al celveranderingen zijn. Voor die laatste vraag blijft een uitstrijkje nodig.
Hoe het bevolkingsonderzoek dit opspoort
In Nederland krijg je een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker als je 30, 35, 40, 50 en 60 jaar wordt. In sommige situaties volgt er ook een uitnodiging op je 45e, 55e of 65e, bijvoorbeeld als er eerder HPV werd gevonden of als je een ronde hebt overgeslagen.
Je kunt meedoen met een uitstrijkje bij de huisarts of met een zelfafnameset thuis. Voor het opsporen van HPV zijn die twee even betrouwbaar. Er is wel één verschil dat belangrijk is: met een zelfafnameset kan het lab alleen kijken óf er HPV is, niet of er al veranderde cellen zijn. Wordt er HPV gevonden, dan is een uitstrijkje bij de huisarts alsnog nodig.
Bij ongeveer negen van de tien deelnemers wordt geen HPV gevonden. Dat betekent een laag risico, en de volgende uitnodiging volgt dan pas na vijf of tien jaar. Deelname is gratis.
Ook met vaccinatie blijft meedoen zinvol
De HPV-vaccinatie beschermt tegen de typen die het vaakst baarmoederhalskanker veroorzaken, maar niet tegen alle typen. Ben je gevaccineerd, dan krijg je dus nog steeds een uitnodiging.
Wat je zelf kunt doen
Er is geen manier om baarmoederhalskanker aan jezelf te voelen aankomen. Wat je wel kunt doen, is zorgen dat je er vroeg bij bent.
- Doe mee aan het bevolkingsonderzoek zodra je een uitnodiging krijgt. Het is gratis en je kiest zelf tussen een uitstrijkje of een zelfafnameset.
- Ga bij klachten naar de huisarts, ongeacht wanneer je laatste onderzoek was.
- Laat je vaccineren als je daarvoor in aanmerking komt.
- Gebruik condooms. Die verkleinen de kans op HPV, al beschermen ze er niet volledig tegen omdat ook huidcontact het virus kan overdragen.
- Test op soa's als je risico loopt. Een soa als chlamydia geeft vergelijkbare klachten en is eenvoudig uit te sluiten.
Wil je weten of een soa je klachten kan verklaren, dan kun je daarvoor een thuistest gebruiken. Goed om te weten: zo'n test zegt iets over de betreffende soa, niet over veranderde cellen of over baarmoederhalskanker. Daarvoor blijven het bevolkingsonderzoek en je huisarts de aangewezen route. Meer achtergrond lees je bij wat een soa precies is.
Twijfel je over je klachten?
Ga naar je huisarts. Wil je daarnaast een soa uitsluiten, dan kan dat eenvoudig met een thuistest.
